Beroepskracht-kindratio berekenen: zo werkt de BKR

De beroepskracht-kindratio (BKR) bepaalt hoeveel pedagogisch medewerkers er minimaal op een groep moeten staan. Hoe jonger de kinderen, hoe meer beroepskrachten er nodig zijn. De regels staan in het Besluit kwaliteit kinderopvang: artikel 7 voor de dagopvang, artikel 16 voor de buitenschoolse opvang, en de rekenmethode in bijlage 1. In dit artikel lees je hoe de berekening werkt, met voorbeelden die je zelf kunt narekenen.

Waar de BKR voor geldt

De ratio wordt berekend over de kinderen die aanwezig zijn, niet over de kinderen die ingeschreven staan. In de dagopvang gebeurt dat per stamgroep: de vaste groep waarin een kind wordt opgevangen. In de buitenschoolse opvang tel je de kinderen op het hele kindercentrum.

Omdat kinderen op verschillende tijden komen en gaan, verandert de ratio door de dag heen. Een groep die om half acht met drie kinderen begint, heeft om tien uur misschien twaalf kinderen en twee beroepskrachten nodig.

Tabel 1: de basis voor de dagopvang

Bijlage 1 van het Besluit begint met tabel 1. Die geeft per leeftijdsopbouw van de groep het minimale aantal beroepskrachten en het maximale aantal kinderen. Voor groepen waarin alle kinderen dezelfde leeftijd hebben:

Voor gemengde leeftijdsgroepen:

Met "baby's" worden kinderen van 0 tot 1 jaar bedoeld. De tabel legt tegelijk de maximale groepsgrootte vast: een stamgroep telt nooit meer dan 16 kinderen, en een groep met alleen kinderen van 0 tot 1 jaar maximaal 12.

Rekenregel 1: als er een baby in de groep is

Zodra er een kind van 0 tot 1 jaar in de stamgroep is, pas je naast de tabel een formule toe. Komt daar een hoger getal uit dan uit de tabel, dan geldt het hogere getal:

Z = A + (B + C + D) / 1,2, afgerond naar boven, waarbij:

• A = aantal kinderen van 0 tot 1 jaar gedeeld door 3
• B = aantal kinderen van 1 tot 2 jaar gedeeld door 5
• C = aantal kinderen van 2 tot 3 jaar gedeeld door 6
• D = aantal kinderen van 3 tot 4 jaar gedeeld door 8

Rekenregel 2: één kind erbij mag niet minder opleveren

Het kan voorkomen dat de tabel en rekenregel 1 bij één kind meer in de groep een lager aantal beroepskrachten opleveren dan zonder dat kind. In die situatie wordt het aantal benodigde beroepskrachten met één verhoogd. Zo leidt een extra kind nooit tot minder personeel.

Voorbeeld: een verticale groep van 0 tot 4 jaar

Een stamgroep heeft vandaag 12 kinderen: 2 baby's, 3 kinderen van 1 jaar, 4 van 2 jaar en 3 van 3 jaar.

1. Tabel 1, rij 0 tot 4 jaar: met 2 beroepskrachten mogen er 12 kinderen zijn. Volgens de tabel volstaan er dus 2.
2. Rekenregel 1, want er zijn baby's: A = 2 / 3 = 0,67. B = 3 / 5 = 0,60. C = 4 / 6 = 0,67. D = 3 / 8 = 0,38. Dan is (B + C + D) / 1,2 = 1,64 / 1,2 = 1,37, en Z = 0,67 + 1,37 = 2,04. Naar boven afgerond: 3.
3. Rekenregel 1 levert meer op dan de tabel, dus deze groep heeft 3 beroepskrachten nodig.

Zonder de twee baby's (10 kinderen van 1 tot 4 jaar) zou de rij 1 tot 4 jaar gelden: 2 beroepskrachten voor maximaal 13 kinderen. Rekenregel 1 is dan niet van toepassing, en 2 beroepskrachten zijn genoeg.

Voorbeeld: een peutergroep van 2 tot 4 jaar

Een peutergroep heeft 16 kinderen tussen 2 en 4 jaar. Rij 2 tot 4 jaar: 1 beroepskracht per 8 kinderen, dus 2 beroepskrachten. Er zijn geen baby's, dus rekenregel 1 doet niet mee. Een zeventiende kind kan niet: dat gaat boven de maximale groepsgrootte van 16.

De berekening voor de bso

Voor de buitenschoolse opvang staat in bijlage 1, onderdeel b, een formule:

aantal beroepskrachten = (A × 0,1) + (B × 0,083)

• A = het aantal kinderen van vier tot en met zes jaar
• B = het aantal kinderen van zeven jaar tot het einde van de basisschool

De uitkomst rond je op een bijzondere manier af: vanaf ,18 naar boven, daaronder naar beneden. Zijn er kinderen, dan is er altijd ten minste één beroepskracht nodig.

Let op het verschil tussen de tweede en de derde rij: bij 1,183 ligt de rest boven ,18 en rond je naar boven af, bij 2,03 ligt de rest eronder en rond je naar beneden af. Een basisgroep in de bso telt maximaal 30 kinderen.

Combinatiegroepen dagopvang en bso

Wordt een stamgroep gecombineerd met een basisgroep van de bso, dan reken je met tabel 1 en de rekenregels van de dagopvang. Een kind van 4 jaar of ouder telt daarbij als een kind van 3 tot 4 jaar (bijlage 1, onderdeel c).

Wie telt mee als beroepskracht

Niet iedereen op de groep telt mee. Een beroepskracht moet ingeschreven en gekoppeld zijn in het Personenregister Kinderopvang en de juiste kwalificatie hebben. Voor beroepskrachten in opleiding en stagiairs gelden aparte regels in de Regeling Wet kinderopvang: zij tellen onder voorwaarden en tot een maximum mee, afhankelijk van hun opleidingsfase. Een pedagogisch beleidsmedewerker telt alleen mee voor zover die op de groep ook zelf met de kinderen bezig is.

Op een stamgroep waar een beroepskracht in opleiding werkt, moet per dag ook ten minste één gekwalificeerde beroepskracht staan (artikel 7, lid 11).

Afwijken van de ratio

Op lange opvangdagen mag je tijdelijk minder beroepskrachten inzetten: maximaal drie uur per dag in de dagopvang en een half uur per dag rond schooltijd in de bso. Dat is de drie-uursregeling, met eigen voorwaarden.

Aantonen dat het klopt

De houder moet met een overzicht van de ingezette beroepskrachten en presentielijsten van de kinderen, met een indicatie van aankomst- en vertrektijden, kunnen laten zien dat de ratio klopte (artikel 7a en 16a). De GGD kijkt daar bij een inspectie naar. Het ministerie biedt een rekentool aan op 1ratio.nl om losse situaties door te rekenen.