De drie-uursregeling in de kinderopvang

De beroepskracht-kindratio geldt de hele dag. Toch staan er op een kinderdagverblijf niet van zeven tot half zeven evenveel medewerkers. Vroeg in de ochtend, rond de pauzes en aan het eind van de dag mag je tijdelijk met minder beroepskrachten werken. Die uitzondering heet de drie-uursregeling, en voor de bso op schooldagen de halfuurregeling. Ze staan in artikel 7, lid 4 (dagopvang) en artikel 16, lid 4 (buitenschoolse opvang) van het Besluit kwaliteit kinderopvang.

De regel voor de dagopvang

In de dagopvang mag je minder beroepskrachten inzetten dan de ratio vraagt, als aan alle voorwaarden is voldaan:

• je biedt die dag ten minste tien aaneengesloten uren opvang;
• je wijkt ten hoogste drie uur per dag af;
• in die uren staat er ten minste de helft van het aantal beroepskrachten dat de ratio vraagt;
• je blijft binnen de kaders die je pedagogisch beleidsplan beschrijft.

De drie uur hoeven niet aaneen te liggen. Je mag ze over de dag verspreiden, bijvoorbeeld een half uur bij het openen, anderhalf uur rond de middag en een uur aan het eind van de dag.

Wat "de helft" betekent

De helft gaat over het aantal beroepskrachten dat de ratio op dat moment vraagt. Vraagt de groep er 2, dan moet er tijdens het afwijken ten minste 1 staan. Vraagt de groep er 3, dan is de helft anderhalf; omdat je geen halve medewerker kunt inzetten, moeten er dan ten minste 2 staan. Vraagt de groep er 4, dan zijn het er ten minste 2.

Voorbeeld: een dag op het kinderdagverblijf

Een kinderdagverblijf is open van 7.30 tot 18.00 uur: tien en een half uur aaneengesloten. De groep Vlinders heeft volgens de ratio vanaf 8.00 uur 2 beroepskrachten nodig.

Samen is dat 2 uur en 45 minuten afwijking, binnen de drie uur. Steeds stond er ten minste de helft van wat de ratio vroeg. Deze dag klopt. Had de middagpauze een kwartier langer geduurd, dan was het precies drie uur geweest; nog een kwartier erbij is te veel.

Een locatie die minder dan tien uur aaneengesloten open is, mag in de dagopvang niet afwijken. Ook niet een kwartier.

De regel voor de bso

Voor de buitenschoolse opvang maakt artikel 16, lid 4 onderscheid tussen schooldagen en vrije dagen:

• Op schooldagen, voor en na de dagelijkse schooltijd en op vrije middagen: maximaal een half uur per dag minder beroepskrachten, met ten minste de helft van het vereiste aantal.
• Op vrije dagen en in schoolvakanties, als er die dag ten minste tien aaneengesloten uren opvang is: maximaal drie uur, binnen de kaders van het pedagogisch beleidsplan en met ten minste de helft van het vereiste aantal.

De ratio zelf reken je bij de bso uit over het hele kindercentrum, niet per groep.

Alleen op de locatie: extra eisen

Werk je door de afwijking met maar één beroepskracht op het kindercentrum, dan moet er ten minste één andere volwassene aanwezig zijn om die beroepskracht te ondersteunen (artikel 7, lid 6 en artikel 16, lid 6). Dat is iets anders dan de achterwacht.

De achterwacht geldt als er volgens de ratio zelf maar één beroepskracht nodig is en die alleen op de locatie staat. Dan moet er een volwassene telefonisch bereikbaar zijn die bij een calamiteit binnen vijftien minuten op de locatie kan zijn. Medewerkers moeten weten wie dat is en hoe ze die persoon bereiken (artikel 7, lid 5 en artikel 16, lid 5).

Het pedagogisch beleidsplan

Het pedagogisch beleidsplan beschrijft de kaders waarbinnen je verantwoord afwijkt van de personele inzet (artikel 3, lid 3 voor de dagopvang en artikel 12, lid 3 voor de bso). Denk aan de situaties waarin je afwijkt en hoe je ervoor zorgt dat de kinderen dan niets tekortkomen. Vaste tijden schrijft het Besluit niet voor.

Veel organisaties noemen toch vaste afwijktijden, zodat medewerkers en ouders weten wanneer er minder mensen op de groep staan. Dat is een keuze, geen plicht.

Aantonen dat je binnen de regels bleef

Of je je aan de drie-uursregeling hield, toon je aan met het overzicht van de ingezette beroepskrachten en presentielijsten van de kinderen, met een indicatie van de aankomst- en vertrektijden (artikel 7a en 16a). Een rooster alleen is niet genoeg: het gaat om wie er werkelijk was. De GGD kan bij een inspectie om die overzichten vragen.

Veelgemaakte fouten

• Alleen het rooster bekijken. Een medewerker die later begint of eerder weggaat dan gepland, of een pauze die uitloopt, telt mee in de afwijking.
• Vergeten dat de ratio door de dag heen verandert. Komt er om 8.15 uur een baby binnen, dan kan de groep ineens een beroepskracht meer nodig hebben, en begint de afwijking eerder dan gepland.
• Op een korte dag afwijken. Een peutergroep die vijf uur open is, haalt de tien uur niet.
• Bij de bso de halfuurregeling op een studiedag toepassen. Is de school dicht, dan gelden de regels voor vrije dagen.